Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


LÜTFİ PAŞA'NIN "RİSÂLE-İ SUÂL VE CEVÂB" İSİMLİ ESERİ

Özet Lütfi Paşa'nın doğum yeri ve yılı hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz. Ancak, onun zamanına en yakın olan iki kaynakta ve daha sonraki kaynaklarda Arnavut asıllı olduğu belirtilir. Bununla birlikte Lütfi Paşa'nın, İşkodralı, Avlonyalı, Hersekli olduğuna dair farklı bilgiler de vardır. Paşanın doğum tarihi de tam olarak bilinmemekle beraber; 1508lerde en az yirmi yaşında olması gereken bir saray memuriyetini ifa ettiğine göre, yaklaşık 1488 yılı civarında doğduğu tahmin edilir. Ölüm tarihi ise bir kaynakta 1563 olarak verilirken, diğer bir kaynakta ise Nisan 1564 günü vefat ettiği belirtilir. Lütfi Paşa kendi eserinde, çocukluğunda, İkinci Bayezid zamanında ”Harem-i Hâss” olarak alındığını ve orada uzun yıllar terbiye gördüğünü belirtir. Yavuz Sultan Selim Han tahta çıktığında, önce Çuhadarlık, sonra da elli akçe ücretle müteferrikalık, ile taşrada görevlendirilmiştir. Sonra sırasıyla, Çaşnigir-başılık, Kapucu-başılık, Mîr-âlemlik makamlarında görevlendirilmiştir. Daha sonra Kastamonu sancağına, Karaman Beylerbeyliğine, Anadolu Beylerbeyliğine getirilmiştir. Kanunî Sultan Süleyman zamanında da vezir ve nihayet sadrazam olmuştur. Çok yönlü bir insan olan Lütfi Paşa, çeşitli kademelerdeki idarî görevleri münasebetiyle, kazandığı tecrübelerinin neticesinde, "Asaf-nâme" (Devlet Adamlarına Öğütler) isimli eserini kaleme almıştır. Lütfı Paşa aynı zamanda komutandır. Yine kendi ifadesine göre, birçok savaşlara katılmış, bazılarını da bizzat idare etmiştir (Lütfi Paşa, 1341: 1-3). Lütfi Paşa’nın ağır basan yönü ise devlet adamlığıdır. Lütfi Paşa, devlet adamlığının yanı sıra, tarihçi, âlim ve yazardır. Tarihle ilgili, Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan 961 / 1553 senesine kadar geçen olayları kısa ve sade bir üslupla anlatan "Tevârih-i Âl-i Osman" isimli bir eseri vardır (Atik, 2001:5). "Tevârih-i Âl-i Osman'' ve "Âsaf-nâme'' sinden başka dinî ilimlere ait on dokuz eseri daha vardır. Eserlerinin sekiz tanesi Türkçe, on üçü de Arapçadır. Bu eserlerinden bir tanesi de “Risale-i Sual ve Cevab” (Sual ve Cevaplı İlm-i hal) isimli eserdir. İlm ve hal kelimelerinin birleşmesinden meydana gelen ilm-i hâl “davranış bilgisi” anlamına gelir. Terim olarak “inanç, ibadet, muamelat (günlük yaşayış), ahlâk konuları, zaman zaman büyük peygamberler, Hz. Peygamber’in hayatına dair özlü bilgileri içeren el kitabı” diye tanımlanabilir. Hal, davranış, tutum, tavır anlamına geldiğine göre kısaca, “durum bilgisi” anlamına gelmektedir. Yani günlük olaylar karşısında nasıl tavır alacağımıza dair bilgiler denebilir. İlmihaller, fıkıh edebiyatında ve dini geleneğimizde önemli bir yere sahiptir; çünkü bir Müslümana günlük hayatında lazım olacak pratik bilgileri özlü bir şekilde anlatmışlardır. Biz bu çalışmada Lütfi Paşa'nın “Risale-i Sual ve Cevab” (Sual ve Cevaplı İlm-i hal) isimli eserini ortaya koymaya çalışacağız. Lütfi Paşa’nın bu eseri de diğer iki eseri olan“Tevârih-i Âl-i Osman'” ve “Âsaf-nâme gibi gayet sade bir üslupla, halkın anlayacağı dille yazılmış bir eserdir.



Keywords
Anahtar Kelimeler: Lütfi Paşa, Risâle-i Suâl ve Cevâb, İlmihal

References

Advanced Search


Announcements


Address :Russian Science Academy Mahaçkala / Russian Federation
Telephone :+90 543 373 80 81 Whatsapp Fax :
Email :ssssjournal@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri