Platform Ekonomisinde Medya Girişimciliği: Yapay Zeka Olgunluk Seviyeleri ile Haber Değer Zinciri Arasındaki Stratejik Hizalanmada Yapısal Bariyerler ve Sınır Koşulları

Author :  

Year-Number: 2026-Cilt 12 Sayı 3
Language : Türkçe
Subject : Medya Yönetimi
Number of pages: 315-348
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Bu çalışma, dijital haber girişimciliğinde yapay zeka (YZ/AI) olgunluğu ile girişimcilik arasındaki ilişkiyi, girişimcilik aşamaları, YZ olgunluk boyut ve seviyeleri ile haber değer zinciri dinamiklerini birleştiren üç boyutlu bir kavramsal model üzerinden incelemektedir. Max Weber’in (1949) “İdeal Tip” metodolojisinden yararlanarak oluşturulan bu model, medya girişimciliğindeki sınır koşullarını saptamak için kullanılan normatif referans düzlemi işlevi görmektedir. Araştırmada medya ekonomisi temelinde kurgulanan model, 46 farklı YZ olgunluk modeli, YZ teknikleri, girişimcilik ve iş modeli literatürünün NVivo destekli tematik kodlama analiziyle inşa edilmiştir. Çalışmanın temel tezi, dijital medya girişimlerinin ekonomik sürdürülebilirliğinin, girişimcilik piramidi, YZ olgunluk boyut/seviyeleri ve haber değer zinciri aşamaları arasında kurulan stratejik hizalanma ile mümkün olabileceğidir. Medya endüstrisi, ideal tip modelindeki aşamalar arası geçişte platform ekonomisinin dayattığı yapısal bariyerler ve sınır koşulları nedeniyle güçlük yaşamaktadır. İdeal tip modelinin temel varsayımı, girişimcilik aşamaları ile YZ olgunluk seviyeleri arasında eşgüdümlü bir gelişim ilişkisi bulunduğudur. Ancak medya girişimciliği, özellikle dördüncü aşama olan YZ entegrasyon ve ürün-pazar uyumu aşamasından sonra yapısal bir kırılmaya uğramaktadır. Finansal varlık yapısı kısıtları içerik bolluğunun yarattığı değer erozyonu ve platform ekonomisin dayattığı altyapısal bağımlılık nedeniyle iş modeli uyumu ve ölçeklenme aşamasında güçlük yaşanmaktadır. YZ üretim hızının içerik bolluğu yaratarak haberin marjinal değerini azaltması, teknolojik olgunluğun ekonomik bir karşılığa dönüşmemesi, girişimlerin iş modeli uyumunu yakalamalarını zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda dijital haber girişimlerine finansal, teknolojik ve organizasyonel kaynaklarını hibrit gelir modelleriyle stratejik bir hizalanma içinde yönetmeleri önerilmektedir. Nihayetinde çalışma, modelde tanımlanan boyutlar arası stratejik hizalanmanın; platform bağımlılığını dengeleyeceği ve mesleki meşruiyetin (etik/editöryal denetim) korunduğu niş dikey alanlarda kolektif bir ekosistem inşasına zemin hazırlayacağını öngörmektedir.

Keywords

Abstract

This study examines the relationship between artificial intelligence (AI) maturity and entrepreneurship in digital news ventures through a three-dimensional conceptual model that integrates entrepreneurial stages, AI maturity dimensions and levels, and the dynamics of the news value chain. Drawing upon Max Weber’s (1949) “Ideal Type” methodology, this model functions as a normative reference plane employed to identify boundary conditions within media entrepreneurship. Framed within the context of media economics, the model was constructed through an NVivo-assisted thematic coding analysis of 46 distinct AI maturity models, AI techniques, and the extant literature on entrepreneurship and business models. The central thesis of the study posits that the economic sustainability of digital media ventures is contingent upon a strategic alignment established between the entrepreneurial pyramid, AI maturity dimensions/levels, and the stages of the news value chain. The media industry encounters significant challenges in transitioning between the stages defined in the ideal type model due to structural barriers and boundary conditions imposed by the platform economy. A fundamental assumption of the model is the existence of a coordinated developmental relationship between entrepreneurial stages and AI maturity levels. However, media entrepreneurship undergoes a structural break, particularly following the fourth stage: AI integration and product-market fit. Due to financial asset structure constraints, value erosion resulting from content abundance, and the infrastructural dependency dictated by the platform economy, ventures face substantial difficulties during the business model alignment and scaling phases. The production speed provided by AI, combined with content abundance, reduces the marginal value of news and makes it difficult for ventures that cannot transform technological maturity into economic value to achieve business model fit. In this context, it is recommended that digital news ventures manage their financial, technological, and organizational resources through strategic alignment with hybrid revenue models. Ultimately, the study predicts that the strategic alignment across dimensions defined in the model will balance platform dependency and lay the groundwork for building a collective ecosystem in niche vertical spaces where professional legitimacy (ethical/editorial oversight) is preserved.

Keywords

MAKALE İSTATİSTİKLERİ

                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        
                                                                                                                                                                                                        
                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        



                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        
 
                                                                                                                                                                                                        
                      
                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        
LINKS

                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
  • 
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    

                                                                                                                                                                                                        
     Last issue
    
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    • 
                                                                                                                                                                                                        
  • 
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
         Previous issues
    
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    • 
                                                                                                                                                                                                        
  • 
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    Article Statistics
    
                                                                                                                                                                                                        
    
                                                                                                                                                                                                        
    • 

                                                                                                                                                                                                        
                                                                                                                                                                                                        




                                                                                                                                                                                                        


                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        



                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        

                                                                                                                                                                                                        
Share